Khẩu trang thủ thuật (procedure mask, còn gọi là procedural mask hoặc khẩu trang cách ly – isolation mask) là khẩu trang y tế dùng một lần có dây đeo tai, dùng để ngăn giọt bắn mang vi khuẩn trong môi trường lâm sàng hằng ngày. Theo nghĩa hẹp được dùng lâu nay trong ASTM F2100, khẩu trang phẫu thuật (surgical mask) buộc dây sau đầu – kiểu truyền thống dùng trong phòng mổ. Trong ngôn ngữ hằng ngày, và trong nhiều văn bản pháp quy, “khẩu trang phẫu thuật” cũng được dùng chung cho cả hai. Nghĩa kép này gây nhầm lẫn thực sự trong đơn đặt hàng. Bài viết này phân biệt hai thuật ngữ, giải thích ASTM Level 1, 2 và 3 thực sự đo những gì, đối chiếu thuật ngữ của Hoa Kỳ với Anh và EU, đồng thời hướng dẫn các cơ sở mua hàng và nhà phân phối cách đưa tất cả vào một bản quy cách mua hàng rõ ràng. Bài viết thuộc chuyên mục giải pháp khẩu trang y tế dành cho người mua B2B.
Khẩu trang thủ thuật là gì?
Khẩu trang thủ thuật là khẩu trang y tế dùng một lần, dạng phẳng gấp nếp, cố định bằng dây đeo tai, dùng cho thủ thuật y tế và chăm sóc người bệnh ngoài vùng vô trùng – phòng khám bệnh, ghế nha khoa, biện pháp phòng ngừa cách ly, phân loại bệnh nhân và sử dụng chung tại phòng khám. Tên gọi mô tả môi trường sử dụng, không phải một công nghệ riêng: khẩu trang thủ thuật có cùng cấu tạo vải không dệt như các loại khẩu trang y tế dùng một lần khác.
Trên thực tế, ba điểm sau xác định nhóm sản phẩm này:
- Cách cố định: dây đeo tai, thiết kế để đeo và tháo nhanh giữa các lượt bệnh nhân. Đây là khác biệt dễ thấy nhất so với khẩu trang phẫu thuật buộc dây.
- Tình trạng vô trùng: khẩu trang thủ thuật thường được cung cấp ở dạng không vô trùng; khi cần khẩu trang vô trùng, yêu cầu này được ghi riêng.
- Phân cấp hiệu năng: như mọi khẩu trang y tế, khẩu trang thủ thuật được phân cấp theo tiêu chuẩn hiệu năng – ASTM F2100 ở Bắc Mỹ, EN 14683 ở châu Âu – chứ không dựa vào tên gọi.
Thuật ngữ khác nhau tùy kênh. Danh mục của nhà phân phối có thể ghi cùng một sản phẩm là “khẩu trang đeo tai” (earloop mask), nhà cung cấp nha khoa thường gọi là “khẩu trang nha khoa” (dental mask), còn tài liệu kiểm soát nhiễm khuẩn có thể gọi là “khẩu trang cách ly” (isolation mask). Trong bối cảnh pháp quy Hoa Kỳ, FDA xếp các loại khẩu trang được tiếp thị là khẩu trang thủ thuật y tế, khẩu trang cách ly và khẩu trang nha khoa vào nhóm rộng hơn là khẩu trang phẫu thuật/khẩu trang y tế – đây là một lý do khiến cách gọi có vẻ không thống nhất giữa các tài liệu.
Khẩu trang thủ thuật và khẩu trang phẫu thuật khác nhau thế nào?
Câu trả lời ngắn gọn: khác ở cách cố định và môi trường sử dụng thường gặp – không nhất thiết ở khả năng lọc. Theo nghĩa hẹp, khẩu trang phẫu thuật buộc dây sau đầu, cho phép điều chỉnh độ vừa vặn và là kiểu truyền thống dùng trong phòng mổ; khẩu trang thủ thuật dùng dây đeo tai để thay nhanh trong chăm sóc lâm sàng thông thường. Khẩu trang thủ thuật Level 3 có thể lọc tốt hơn khẩu trang phẫu thuật buộc dây Level 1 – chính cấp độ, không phải tên gọi, cho biết mức độ bảo vệ.
| Tiêu chí | Khẩu trang thủ thuật | Khẩu trang phẫu thuật (nghĩa hẹp, buộc dây) |
|---|---|---|
| Cách cố định | Dây đeo tai | Buộc dây sau đầu (tie-on/surgical tie mask) |
| Tình trạng vô trùng | Thường không vô trùng | Vô trùng hoặc không vô trùng, tùy quy cách sản phẩm |
| Môi trường sử dụng thường gặp | Phòng khám bệnh, chăm sóc nha khoa, biện pháp phòng ngừa cách ly, chăm sóc người bệnh nói chung | Phòng mổ, khu vực thủ thuật vô trùng |
| Tốc độ đeo | Đeo/tháo nhanh giữa các lượt bệnh nhân | Chậm hơn; dây buộc cho phép điều chỉnh vị trí khi đội mũ trùm phẫu thuật |
| Phân cấp hiệu năng | ASTM F2100 Level 1/2/3 hoặc EN 14683 Type I/II/IIR | Cùng các tiêu chuẩn – phân cấp không phụ thuộc tên gọi khẩu trang |
| Tên gọi khác | Procedural mask, khẩu trang cách ly, khẩu trang nha khoa, khẩu trang đeo tai | Khẩu trang buộc dây, khẩu trang phòng mổ (OR mask) |
Lưu ý tầng nghĩa thứ hai: trong cách dùng hằng ngày và trong tài liệu dành cho người tiêu dùng của FDA, “khẩu trang phẫu thuật” thường là thuật ngữ chung cho mọi loại khẩu trang y tế dạng phẳng dùng một lần, kể cả loại đeo tai. Khi hồ sơ mời thầu của bệnh viện ghi “khẩu trang phẫu thuật, đeo tai”, gần như luôn có nghĩa là khẩu trang thủ thuật. Khi một tài liệu phân biệt hai thuật ngữ, điểm được phân biệt là cách cố định và môi trường phòng mổ truyền thống. Nếu đang đọc bài này với tư cách người dùng cuối cần chọn khẩu trang đeo hằng ngày, hướng dẫn cách chọn khẩu trang y tế vừa thoải mái vừa bảo vệ tốt đề cập đến độ vừa vặn và sự thoải mái; phần còn lại của bài viết tập trung vào góc độ thu mua.
ASTM Level 1, 2 và 3 có nghĩa là gì?
ASTM F2100 là tiêu chuẩn hiệu năng của Bắc Mỹ đối với khẩu trang y tế. Tiêu chuẩn này xác định ba cấp dựa trên năm thử nghiệm trong phòng thí nghiệm: hiệu suất lọc vi khuẩn (BFE), hiệu suất lọc hạt dưới micron (PFE), khả năng chống thấm máu tổng hợp (kháng dịch), chênh lệch áp suất (Delta P, thước đo độ thoáng khí) và mức độ lan truyền ngọn lửa. Hệ thống cấp độ vận hành như nhau dù là khẩu trang thủ thuật đeo tai hay khẩu trang phẫu thuật buộc dây.
| Yêu cầu | Level 1 | Level 2 | Level 3 |
|---|---|---|---|
| BFE | ≥95% | ≥98% | ≥98% |
| PFE (hạt 0,1 micron) | Bắt buộc – ngưỡng tùy theo phiên bản và phương pháp thử được nêu trong báo cáo | ||
| Kháng dịch (máu tổng hợp) | 80 mmHg | 120 mmHg | 160 mmHg |
| Chênh lệch áp suất (độ thoáng khí) | Giới hạn thấp hơn (dễ thở hơn) | Cho phép giới hạn cao hơn một chút | Cho phép giới hạn cao hơn một chút |
| Lan truyền ngọn lửa | Class 1 | Class 1 | Class 1 |
Cách đọc các cấp độ từ góc độ người mua:
1. Level 1 – mức ngăn cách cơ bản cho chăm sóc người bệnh thông thường và các môi trường không dự kiến tiếp xúc với dịch.
2. Level 2 – kháng dịch ở mức trung bình; thường được tham chiếu cho các thủ thuật có khả năng phun hoặc bắn dịch từ thấp đến trung bình.
3. Level 3 – mức kháng dịch cao nhất trong tiêu chuẩn; được tham chiếu khi dự kiến tiếp xúc nhiều với dịch.
Cấp độ là để tương ứng với mức rủi ro tiếp xúc, không phải “tốt hơn hay kém hơn” – quầy lễ tân hiếm khi cần Level 3, và khả năng ngăn dịch cao hơn có thể đi kèm trở lực hô hấp cao hơn một chút. Khác biệt về hiệu năng giữa các cấp đến từ vật liệu lọc của khẩu trang và cách chúng được thử nghiệm, được trình bày trong bài khẩu trang y tế được làm từ gì. Để xem các cấp khẩu trang nằm ở đâu trong khung bảo vệ rộng hơn trên các nhóm sản phẩm, vui lòng tham khảo phần tổng quan 8 cấp độ bảo vệ.
Tại châu Âu, tiêu chuẩn tương ứng là EN 14683, gồm Type I (BFE≥95%), Type II (BFE≥98%) và Type IIR (BFE≥98% cùng khả năng chống dịch bắn thử nghiệm theo ISO 22609). Tiêu chuẩn quốc gia Đài Loan CNS 14774 yêu cầu BFE≥95% đối với khẩu trang y tế thông thường, và có cấp phẫu thuật bổ sung thử nghiệm lọc hạt dưới micron, chống thấm máu tổng hợp và tính dễ cháy – cách các nhà sản xuất Đài Loan thử nghiệm và lập hồ sơ theo tiêu chuẩn này được trình bày trong hướng dẫn về khẩu trang y tế dùng một lần sản xuất tại Đài Loan.
Một nguyên tắc quan trọng hơn bất kỳ con số nào: các cấp ASTM và các loại EN là những cách phân loại riêng, theo quy trình thử nghiệm riêng. Chúng không thể thay thế cho nhau, và khẩu trang phải được thử nghiệm theo từng tiêu chuẩn mới được ghi cấp tương ứng. Khẩu trang chỉ được thử nghiệm theo EN Type IIR thì không thể ghi là ASTM Level 2, dù các dải hiệu năng trông tương tự trên giấy. Với người mua cho nhiều thị trường, câu hỏi cần đặt ra là nhà cung cấp có báo cáo thử nghiệm theo những tiêu chuẩn nào – có tiêu chuẩn này không có nghĩa là có tiêu chuẩn kia.
Thuật ngữ ở Hoa Kỳ, Anh và EU có khác nhau không?
Có – và đây là chỗ các gói thầu quốc tế thường xảy ra sai sót. “Procedure mask” chủ yếu là thuật ngữ của Bắc Mỹ. Tài liệu của Anh và EU hiếm khi dùng thuật ngữ này; thay vào đó, khẩu trang được xác định theo loại (Type) của EN 14683.
- Hoa Kỳ/Canada: “procedure mask” (khẩu trang thủ thuật) và “surgical mask” (khẩu trang phẫu thuật) phân biệt môi trường sử dụng và cách cố định; hiệu năng được xác định theo cấp ASTM (ví dụ “Level 2 procedure mask, ear-loop”).
- Anh: hướng dẫn lâm sàng dùng thuật ngữ FRSM – fluid-resistant surgical mask (khẩu trang phẫu thuật kháng dịch) – trên thực tế là khẩu trang EN 14683 Type IIR. Về chức năng, FRSM là cách gọi của Anh cho loại mà hồ sơ mời thầu ở Bắc Mỹ gọi là khẩu trang y tế kháng dịch; thuật ngữ này xuất hiện xuyên suốt trong tài liệu phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn của NHS.
- Liên minh châu Âu: quy cách được xác định theo loại EN 14683 – Type I, Type II hoặc Type IIR – bất kể khẩu trang dùng dây đeo tai hay dây buộc. “Medical face mask” (khẩu trang y tế) là tên sản phẩm do chính tiêu chuẩn đặt ra.
- Đài Loan: CNS 14774 chia khẩu trang thành cấp y tế thông thường và cấp phẫu thuật; các nhà sản xuất hướng đến xuất khẩu thường thử nghiệm thêm theo ASTM hoặc EN để hồ sơ dùng được ở các thị trường khác.
Hệ quả thực tế với người mua: cùng một sản phẩm – khẩu trang y tế không vô trùng, đeo tai, dạng phẳng gấp nếp – có thể được gọi là procedure mask trong danh mục ở Hoa Kỳ, khẩu trang y tế Type IIR trong hồ sơ thầu ở EU và FRSM trong tài liệu của NHS. Khi ghi quy cách theo dạng tiêu chuẩn kèm cấp độ, khác biệt về thuật ngữ không còn là vấn đề.
Người mua nên ghi quy cách khẩu trang trong đơn đặt hàng như thế nào?
Vì tên gọi khẩu trang không rõ ràng, quy cách mua hàng không nên chỉ dựa vào tên sản phẩm. Một dòng hàng khẩu trang đầy đủ cần trả lời năm câu hỏi:
1. Tiêu chuẩn và cấp độ – phần cốt lõi của quy cách. “ASTM F2100 Level 2” hoặc “EN 14683 Type IIR”, tương ứng với thị trường và môi trường sử dụng. Không ghi “cấp phẫu thuật” mà không nêu tên tiêu chuẩn.
2. Vô trùng hay không vô trùng – cần ghi rõ. Phần lớn nhu cầu tại phòng khám và cơ sở y tế dùng khẩu trang không vô trùng; sử dụng trong vùng vô trùng là yêu cầu riêng, kéo theo điều kiện cung ứng riêng.
3. Cách cố định – đeo tai hay buộc dây. Nếu người sử dụng làm việc với mũ trùm phẫu thuật hoặc cần điều chỉnh suốt cả ngày, dây buộc sẽ quan trọng; với chăm sóc người bệnh có tần suất thay đổi cao, dây đeo tai chiếm ưu thế.
4. Kích thước và cấu tạo – cỡ người lớn hay trẻ em, thanh nẹp mũi, dạng phẳng gấp nếp. Để tham khảo từ dòng GhealthCare của chúng tôi: khẩu trang đeo tai cho người lớn có kích thước 17,5 cm × 9,5 cm, và khẩu trang cho trẻ em có kích thước 14,5 cm × 9,5 cm – kích thước nên ghi rõ khi cần cỡ cho trẻ em hoặc khuôn mặt nhỏ.
5. Bao bì và tài liệu – số cái mỗi gói, số gói mỗi thùng và các báo cáo thử nghiệm cần có. Khẩu trang người lớn của chúng tôi đóng gói 50 cái/gói × 40 gói/thùng (trẻ em: 30 cái/gói × 40 gói/thùng); cách tính theo thùng như vậy quyết định kế hoạch vận chuyển và trưng bày của nhà phân phối. Về tài liệu, báo cáo thử nghiệm cần đúng tiêu chuẩn và cấp độ đã ghi, cho đúng dòng sản phẩm đang mua – ví dụ, khẩu trang dập nổi cho người lớn sản xuất tại Đài Loan của chúng tôi có dữ liệu thử nghiệm CNS 14774 với BFE≥95%.
Ví dụ một dòng hàng được ghi rõ ràng:
Khẩu trang thủ thuật đeo tai, không vô trùng, 3 lớp dạng phẳng gấp nếp, cỡ người lớn 17,5 cm × 9,5 cm có thanh nẹp mũi; thử nghiệm theo CNS 14774, BFE≥95%, kèm báo cáo thử nghiệm còn hiệu lực; 50 cái/gói, 40 gói/thùng; xuất xứ: Đài Loan.
Mọi thông tin trong dòng này đều có thể kiểm chứng, và không phụ thuộc vào việc danh mục gọi sản phẩm là khẩu trang thủ thuật, khẩu trang đeo tai hay khẩu trang phẫu thuật.
Câu hỏi thường gặp
Khẩu trang cách ly có giống khẩu trang thủ thuật không?
Trong phần lớn danh mục, có. “Khẩu trang cách ly” (isolation mask) là tên gọi khác của khẩu trang thủ thuật đeo tai, đặt theo việc sử dụng trong các biện pháp phòng ngừa cách ly. FDA xếp khẩu trang cách ly, khẩu trang nha khoa và khẩu trang thủ thuật y tế chung vào nhóm khẩu trang phẫu thuật. Khi so sánh sản phẩm mang hai tên gọi này, nên bỏ qua nhãn tên và so sánh cấp ASTM hoặc loại EN.
Khẩu trang thủ thuật có vô trùng không?
Thường là không – phần lớn khẩu trang thủ thuật được cung cấp ở dạng không vô trùng, và điều đó phù hợp với môi trường sử dụng thông thường của chúng: phòng khám bệnh, chăm sóc nha khoa, biện pháp phòng ngừa cách ly và tiếp xúc người bệnh nói chung. Sử dụng trong vùng vô trùng cần khẩu trang được quy định và cung cấp cho mục đích đó. Nếu yêu cầu vô trùng quan trọng với mục đích sử dụng, cần ghi thành một dòng riêng trong quy cách mua hàng.
ASTM Level 2 có tương đương EN Type IIR không?
Không. Dải hiệu năng trông tương tự – cả hai đều yêu cầu BFE≥98% kèm thử nghiệm kháng dịch – nhưng đây là hai tiêu chuẩn riêng với quy trình thử nghiệm khác nhau, và cấp độ không thể quy đổi. Khẩu trang phải được thử nghiệm theo ASTM F2100 mới được ghi Level, và theo EN 14683 mới được ghi Type. Khi tìm nguồn cung cho nhiều thị trường, điều cần xem là nhà cung cấp thực sự có những báo cáo nào.
Có thể đeo khẩu trang thủ thuật trong phẫu thuật không?
Tên gọi không quyết định điều đó – quy trình phòng mổ của cơ sở mới quyết định, bằng cách quy định cấp độ, cách cố định và tình trạng vô trùng được chấp nhận; nhiều cơ sở yêu cầu khẩu trang buộc dây. Ngoài phòng mổ – khu vực tiền phẫu, hồi sức, khoa phòng thông thường – khẩu trang thủ thuật là loại thông dụng. Vui lòng tuân theo chính sách kiểm soát nhiễm khuẩn của cơ sở đối với yêu cầu tại từng khu vực.
Phòng khám nha khoa cần khẩu trang ASTM cấp nào?
Tùy thuộc mức độ phun và bắn dịch của thủ thuật, vì vậy phần lớn hướng dẫn nha khoa khuyến nghị cấp kháng dịch cao hơn (ASTM Level 2 hoặc 3) cho các thủ thuật tạo tia phun hoặc bắn dịch, và cấp thấp hơn cho việc khám. Cấp độ khẩu trang đánh giá khả năng ngăn dịch và khả năng lọc, không phải khả năng bảo vệ hô hấp, vì vậy vui lòng đối chiếu với hướng dẫn kiểm soát nhiễm khuẩn áp dụng tại nơi sở tại.
Graminton sản xuất tại Đài Loan khẩu trang y tế dạng đeo tai, không tiệt trùng, mang thương hiệu GhealthCare, có dữ liệu thử nghiệm BFE≥95% và bao bì đóng thùng phù hợp với kênh mua sắm của các cơ sở và kênh bán lẻ. Nếu Quý khách đã có quy cách – hoặc cần hỗ trợ chuyển yêu cầu của thị trường thành quy cách – vui lòng liên hệ để được tư vấn hoặc nhận mẫu.
Quý khách muốn xây dựng thương hiệu riêng? Vui lòng xem dịch vụ gia công OEM khẩu trang y tế.