Cấu trúc 3 lớp của khẩu trang y tế: lớp spunbond, lớp meltblown và lớp liên kết nhiệt

Một chiếc khẩu trang y tế điển hình gồm ba lớp vải không dệt, chủ yếu là polypropylene (PP), mỗi lớp đảm nhận một chức năng: lớp ngoài spunbond đẩy chất lỏng và ngăn giọt bắn, lớp giữa meltblown thực hiện chức năng lọc, và lớp trong mềm mại – loại liên kết nhiệt trong khẩu trang của chúng tôi – tiếp xúc với da và kiểm soát hơi ẩm. Hiệu quả lọc của khẩu trang gần như hoàn toàn nằm ở lõi meltblown mỏng đó – vì vậy hai chiếc khẩu trang trông giống hệt nhau có thể có hiệu năng hoàn toàn khác nhau, và người mua nên đánh giá qua thử nghiệm theo tiêu chuẩn, không phải qua vẻ ngoài. Dưới đây là chức năng của từng lớp, cách sản xuất vật liệu và cách chứng nhận kiểm chứng toàn bộ cấu trúc.

Ba lớp gồm những gì và mỗi lớp có chức năng gì?

Dựa trên cấu tạo thực tế của khẩu trang y tế GhealthCare của Graminton (vải không dệt spunbond, vải không dệt meltblown, vải không dệt liên kết nhiệt):

Lớp Chất liệu Chức năng
Lớp ngoài Vải không dệt PP spunbond, xử lý kháng nước Ngăn giọt bắn và dịch bắn từ bên ngoài; thể hiện màu sắc và hình in của khẩu trang
Lớp giữa Vải không dệt PP meltblown được tích điện Lõi lọc – giữ lại vi khuẩn và hạt mịn
Lớp trong Vải không dệt liên kết nhiệt, bề mặt mềm Tiếp xúc với khuôn mặt; hút hơi ẩm từ hơi thở và giữ cảm giác đeo thoải mái

Sự phân công giữa các lớp rất rõ ràng. Bỏ lớp ngoài, giọt bắn sẽ thấm vào lớp lọc; bỏ lớp trong, hơi ẩm sẽ làm giảm sự thoải mái và độ vừa vặn; bỏ lớp giữa, sản phẩm chỉ còn là tấm che mặt chứ không phải khẩu trang y tế. Cả ba lớp đều là vải không dệt – sợi được liên kết thành vải mà không qua dệt – nhờ đó khẩu trang vừa thoáng khí vừa lọc được, và có thể sản xuất dùng một lần với quy mô lớn (nhóm vải này được giải thích trong hướng dẫn các loại vải không dệt).

Vì sao lớp meltblown là lõi lọc?

Vải meltblown được sản xuất bằng cách dùng khí nóng thổi polypropylene nóng chảy qua các vòi phun nhỏ, tạo thành những sợi mảnh hơn nhiều so với sợi tóc người và kết thành một lưới sợi ngẫu nhiên, dày đặc. Hai cơ chế giúp lưới sợi này trở thành lớp lọc:

1. Giữ lại cơ học – mê cung sợi siêu mịn tạo ra diện tích bề mặt rất lớn để các hạt va chạm và bám lại, trong khi cấu trúc mở vẫn cho không khí đi qua.

2. Giữ lại tĩnh điện – vải được tích điện trong quá trình sản xuất (xử lý electret), nên các sợi hút và giữ lại những hạt nhỏ hơn nhiều so với khe hở vật lý giữa chúng.

Nhờ đó, một lớp vải chỉ dày bằng một phần nhỏ của milimét có thể đạt BFE≥95% (hiệu suất lọc vi khuẩn) – mức mà khẩu trang GhealthCare được thử nghiệm theo CNS 14774. Đây cũng là lý do việc bị ướt, tiếp xúc với dung môi hoặc giặt làm mất hiệu năng của khẩu trang y tế: điện tích tĩnh điện không còn sau các tác động đó, dù vải trông không thay đổi. Việc chỉ dùng một lần không phải là lời quảng cáo mà xuất phát từ nguyên lý vật lý.

ASTM F2100 thực sự thử nghiệm những gì?

ASTM F2100 là tiêu chuẩn hiệu năng của Hoa Kỳ đối với khẩu trang y tế. Tiêu chuẩn này không thử nghiệm độ vừa khít hay độ kín – mà thử nghiệm các lớp vật liệu như khi chúng nằm trong khẩu trang thành phẩm, và phân khẩu trang thành Level 1, 2 hoặc 3 theo kết quả của năm thử nghiệm. Ngưỡng của từng cấp được công bố trong chính tiêu chuẩn; điều quan trọng với người mua là hiểu mỗi thử nghiệm đo gì và cách đọc báo cáo.

1. Hiệu suất lọc vi khuẩn (BFE, ASTM F2101) – sol khí chứa vi khuẩn được hút qua vật liệu và tỷ lệ bị giữ lại được đo. Đây là con số lọc chính trên phần lớn bảng thông số.

2. Hiệu suất lọc hạt dưới micron (PFE) – cùng nguyên lý với các hạt dưới micron, đây là nơi điện tích tĩnh điện của lớp meltblown phát huy tác dụng.

3. Chênh lệch áp suất (Delta P) – mức giảm áp suất qua vật liệu, nói cách khác là độ thoáng khí. Ở các cấp cao hơn, giới hạn chênh lệch áp suất cho phép có thể cao hơn một chút, đổi lại khả năng lọc và kháng dịch cao hơn.

4. Khả năng chống thấm máu tổng hợp (ASTM F1862) – máu tổng hợp được bắn vào khẩu trang ở các mức áp suất xác định để mô phỏng dịch bắn. Mỗi cấp phải chịu được áp suất cao hơn; trong các tiêu chuẩn phân chia cấp thông thường và cấp phẫu thuật, như CNS 14774, đây là một trong các thử nghiệm phân biệt hai cấp này.

5. Tính dễ cháy (16 CFR 1610) – vật liệu phải đạt cấp độ cháy thông thường ở mọi cấp.

Tiêu chuẩn tương ứng của châu Âu, EN 14683, theo logic tương tự nhưng với cách gọi khác: Type I và Type II được phân biệt theo hiệu suất lọc vi khuẩn, còn Type IIR bổ sung thử nghiệm chống dịch bắn. EN 14683 không có yêu cầu lọc hạt, và phương pháp thử khác với ASTM, nên báo cáo theo tiêu chuẩn này không đồng nghĩa với đạt tiêu chuẩn kia. Khi tìm nguồn cung, các điểm quan trọng là tiêu chuẩn nào, cấp độ hoặc loại nào, và phòng thí nghiệm nào cấp báo cáo.

Nếu đều có 3 lớp, các loại khẩu trang khác nhau ở điểm nào?

Chủ yếu ở những gì đã được kiểm chứng, không phải những gì nhìn thấy được:

Loại Phân loại Trọng tâm bảo vệ
Khẩu trang thông thường (không dùng trong y tế) Không phải thiết bị y tế Giữ ấm, chắn bụi, phấn hoa – không áp dụng tiêu chuẩn lọc y tế
Khẩu trang y tế Được thử nghiệm theo tiêu chuẩn y tế (CNS 14774 tại Đài Loan; ASTM F2100 tại Hoa Kỳ; EN 14683 tại EU) BFE≥95%, đã thử nghiệm độ thoáng khí
Khẩu trang cấp phẫu thuật Tiêu chuẩn y tế, cấp phẫu thuật Bổ sung khả năng kháng dịch/chống dịch bắn cho các thủ thuật
Thiết bị bảo vệ hô hấp (N95 trở lên) Tiêu chuẩn thiết bị bảo vệ hô hấp (ví dụ NIOSH) Ôm kín khuôn mặt, kèm khả năng lọc hạt mịn

Hai chiếc khẩu trang 3 lớp trông giống nhau có thể thuộc các hàng khác nhau trong bảng này – khác biệt nằm ở việc vật liệu và thành phẩm có qua thử nghiệm theo tiêu chuẩn và có đăng ký thiết bị y tế tương ứng tại thị trường áp dụng hay không. CNS 14774 là tiêu chuẩn quốc gia của Đài Loan đối với khẩu trang y tế, tương ứng với ASTM F2100 và EN 14683; cách tiêu chuẩn này vận hành và những điểm cần kiểm tra khi tìm nguồn cung khẩu trang sản xuất tại Đài Loan được trình bày trong hướng dẫn về khẩu trang y tế dùng một lần sản xuất tại Đài Loan. Cấp độ bảo vệ nào phù hợp với môi trường nào – quầy lễ tân phòng khám, phòng thủ thuật hay công việc có rủi ro cao – là một câu hỏi lựa chọn riêng, được trình bày trong hướng dẫn cách chọn khẩu trang y tế và khung 8 cấp độ bảo vệ.

Vì sao hiểu biết về vật liệu quan trọng với người mua?

Vì khẩu trang không chỉ gồm một loại vật liệu – đó là ba loại vải không dệt khác nhau đảm nhận ba chức năng khác nhau, và thành phẩm chỉ đạt chất lượng khi các lớp được lựa chọn, phối hợp và gia công đúng cách. Năm 2020, năng lực sản xuất meltblown trở thành điểm nghẽn của ngành khẩu trang toàn cầu là có lý do: lớp lọc là phần khó làm tốt hơn cả, và chất lượng khẩu trang thành phẩm không thể vượt quá chất lượng của vải đầu vào. Với đội ngũ thu mua và nhà phân phối, các câu hỏi hữu ích là câu hỏi về đánh giá vật liệu: loại lớp lọc nào được dùng trong khẩu trang, mỗi lô vải được đánh giá thế nào trước khi gia công, và hồ sơ theo lô có truy được từ lô vải đến lô thành phẩm hay không. Chuyên môn của Graminton chính là ứng dụng tích hợp vải không dệt – hiểu rõ chức năng của từng loại vải và phối hợp đúng tổ hợp thành một thành phẩm đã được chứng nhận. Phần sản xuất, từ chứng nhận đến quy trình, được trình bày trong hướng dẫn gia công OEM khẩu trang y tế, và dòng sản phẩm dùng trong lâm sàng có tại giải pháp khẩu trang y tế.

Kiểm tra vật liệu đầu vào: những gì chúng tôi kiểm tra đối với vải đầu vào

Graminton tích hợp ba lớp vải không dệt thành khẩu trang thành phẩm và kiểm tra vải đầu vào trước khi đưa vào gia công. Với lớp lọc meltblown, trọng tâm là định lượng (g/m²) và hiệu suất lọc, vì chức năng lọc nằm ở lớp này và thay đổi theo điện tích và định lượng. Với lớp ngoài spunbond, định lượng và lớp xử lý kháng nước được kiểm tra; lớp trong được kiểm tra định lượng và cảm giác khi chạm tay. Các linh kiện cũng được kiểm tra tương tự: thanh nẹp mũi được kiểm tra chiều dài, khả năng giữ dáng và không lộ đầu; dây đeo tai được kiểm tra độ đàn hồi và lực kéo mối hàn. Các lô vải được ghi nhận theo lô khẩu trang thành phẩm để truy xuất nguồn gốc.
Khẩu trang y tế màu đen cùng hộp bán lẻ

Câu hỏi thường gặp

“SMS” trong khẩu trang có giống vải SMS dùng làm tấm phủ không?

Cùng thành phần cấu tạo, khác sản phẩm. SMS (spunbond–meltblown–spunbond) chỉ mọi loại vải ghép từ các loại vải này; tấm phủ dùng SMS được thiết kế cho khả năng ngăn thấm của tấm phủ, còn khẩu trang xếp ba lớp với lớp meltblown tích điện được tối ưu cho việc lọc khi thở. Hiểu loại này không có nghĩa là xác định được thông số của loại kia.

Vì sao không dùng cotton hoặc vải dệt trong khẩu trang y tế?

Vải dệt lọc dựa vào mật độ sợi – muốn lọc tốt phải dệt chặt, mà dệt chặt thì khó thở. Vải không dệt giải quyết sự đánh đổi đó: lưới sợi mịn ngẫu nhiên cùng cơ chế giữ lại tĩnh điện giúp lọc hiệu quả với trở lực hô hấp thấp, và việc dùng một lần loại bỏ hoàn toàn vấn đề suy giảm do giặt.

Cả ba lớp đều quan trọng, hay chỉ lớp meltblown?

Cả ba lớp. Lớp meltblown đảm nhận việc lọc, nhưng lớp ngoài spunbond ngăn chất lỏng làm ướt lớp lọc và tạo cấu trúc cho khẩu trang, còn lớp trong kiểm soát hơi ẩm từ mỗi lần thở ra. Khẩu trang là một hệ thống – đó là lý do các tiêu chuẩn thử nghiệm mẫu lấy từ khẩu trang thành phẩm, gồm đủ các lớp, thay vì thử riêng từng loại vải.

Người mua có thể kiểm chứng khẩu trang được làm từ gì bằng cách nào?

Bằng chứng nằm trên giấy tờ: báo cáo thử nghiệm theo tiêu chuẩn áp dụng (CNS 14774/ASTM F2100/EN 14683), kết quả thử nghiệm BFE và tài liệu vật liệu của nhà sản xuất. Số báo cáo có thể xác minh với phòng thí nghiệm đã cấp, số giấy phép thiết bị y tế có thể xác minh với cơ quan quản lý – các nhà sản xuất cung cấp những tài liệu này như một thông lệ.

Khẩu trang y tế có được làm từ nhựa không?

Có – các lớp là vải không dệt làm từ polymer nhiệt dẻo, chủ yếu là polypropylene (PP), được kéo sợi thành vải chứ không đúc khuôn; thanh nẹp mũi và dây đeo tai là linh kiện riêng làm từ vật liệu khác. Bản thân PP là loại nhựa có thể tái chế, nhưng khẩu trang đã qua sử dụng kết hợp nhiều vật liệu và có thể bị nhiễm bẩn, nên phần lớn hệ thống tái chế đô thị không tiếp nhận. Vui lòng xử lý sau khi sử dụng theo hướng dẫn của địa phương, không bỏ chung vào rác tái chế tại nhà.

Tư vấn về khẩu trang y tế

Quý khách đang tìm nguồn cung khẩu trang đã được chứng nhận cho chuỗi phòng khám hoặc kênh phân phối? Vui lòng cho chúng tôi biết thị trường và số lượng – chúng tôi sẽ gửi thông số kỹ thuật, thông tin chứng nhận và mẫu.

Giải pháp khẩu trang y tế