Chi phí vật tư y tế không chỉ là mức giá trên báo giá. Với các vật tư dùng một lần như giấy trải bàn khám, tấm phủ, tấm lót thấm hút, khẩu trang và khăn lau, tổng chi phí sở hữu còn bao gồm số đơn vị mà mỗi người bệnh hoặc mỗi giường thực sự sử dụng, lượng bị bỏ đi khi chưa dùng, diện tích kệ mà hàng tồn chiếm, các đơn hàng khẩn cấp do hết hàng, và thời gian nhân viên dành cho việc đặt hàng, nhận hàng và bổ sung hàng. So sánh nhà cung cấp theo chi phí cho mỗi lần sử dụng, thay vì giá mỗi thùng, giúp thấy rõ các khoản này.
Bài hướng dẫn này dành cho bộ phận mua hàng và vận hành tại phòng khám, bệnh viện và cơ sở chăm sóc, cũng như các nhà phân phối cung ứng cho họ. Bài viết chỉ đề cập đến vật tư y tế dùng một lần. Thiết bị và máy móc có các khoản chi phí riêng, như bảo trì và khấu hao, nằm ngoài phạm vi bài viết. Để xem tổng quan về các loại vật tư, xem hướng dẫn về vật tư dùng một lần cho phòng khám của chúng tôi.
Tổng chi phí của một vật tư y tế gồm những gì?
Tổng chi phí của một vật tư dùng một lần là tổng mọi chi phí mà vật tư đó phát sinh, từ lúc đặt hàng đến lúc bị bỏ đi. Giá mua là khoản dễ thấy nhất vì nằm trên báo giá. Các khoản khác phân tán giữa các bộ phận lâm sàng, kho và tài chính, nên hiếm khi xuất hiện ở cùng một chỗ. Liệt kê chúng cạnh nhau là bước đầu tiên.
| Hạng mục chi phí | Nguyên nhân phát sinh | Cách định lượng bằng con số |
|---|---|---|
| Giá mua | Giá mỗi thùng chia cho số đơn vị mỗi thùng | Báo giá và hóa đơn |
| Cách dùng | Số đơn vị dùng cho mỗi người bệnh, mỗi giường hoặc mỗi thủ thuật, kể cả phần rút thừa | Phiếu xuất kho hoặc số liệu đếm trong một tháng |
| Lãng phí | Đơn vị đã mở nhưng bỏ đi khi chưa dùng, gói bị hư hỏng, kích thước không phù hợp với công việc | Kiểm tra đột xuất tại nơi sử dụng |
| Lưu kho và vận chuyển nội bộ | Diện tích kệ hoặc sàn cho mỗi thùng, vận chuyển hàng từ kho đến từng phòng | Số thùng và kiểm kê tồn kho |
| Hết hàng | Đơn hàng khẩn cấp, mặt hàng thay thế, thời gian nhân viên đi tìm hàng | Hồ sơ mua hàng và hóa đơn vận chuyển gấp |
| Đặt hàng, nhận hàng và đối chiếu hóa đơn | Số đơn đặt hàng mỗi tháng, thời gian hành chính cho mỗi đơn, số lượng nhà cung cấp | Hồ sơ mua hàng và công nợ phải trả |
| Thải bỏ | Số túi rác hoặc khối lượng mỗi tháng và đơn giá thu gom | Hợp đồng thu gom chất thải |
Mỗi khoản có thể quy đổi thành chi phí cho mỗi lần sử dụng: số tiền khoản đó cộng thêm mỗi khi một người bệnh, một giường hoặc một thủ thuật sử dụng vật tư. Cộng các khoản lại sẽ có tổng chi phí sở hữu của vật tư đó. Đơn giá chỉ là hàng đầu tiên, và vật tư có giá mỗi thùng thấp nhất không phải lúc nào cũng có chi phí cho mỗi lần sử dụng thấp nhất.
Cách tính chi phí cho mỗi lần sử dụng của một vật tư dùng một lần?
Tính chi phí cho mỗi lần sử dụng gồm ba bước. Thực hiện các bước này cho từng vật tư Quý khách mua, dựa trên hóa đơn và số liệu đếm của chính cơ sở.
- Chia giá mỗi thùng cho số đơn vị mỗi thùng để có giá mỗi đơn vị.
- Nhân giá mỗi đơn vị với số đơn vị mà một người bệnh, một giường hoặc một thủ thuật thực sự sử dụng.
- Cộng từng khoản chi phí còn lại, phân bổ trên cùng số lần sử dụng, để ra chi phí cho mỗi lần sử dụng.
Bước một là nơi báo giá thường bị so sánh sai nhất, vì số lượng mỗi gói và mỗi thùng khác nhau giữa các vật tư và nhà cung cấp. Bảng dưới đây cho thấy số lượng thay đổi thế nào trong một danh mục vật tư y tế dùng một lần điển hình, lấy các sản phẩm GhealthCare và G Dolphin của Graminton làm ví dụ.
| Hạng mục | Số đơn vị mỗi gói | Số đơn vị mỗi thùng |
|---|---|---|
| HC8305 giấy trải bàn khám dạng tờ, cỡ L (55 × 50 cm) | 200 | 1,000 |
| HC8305 giấy trải bàn khám dạng tờ, cỡ S (35 × 50 cm) | 200 | 1,400 |
| HC7302 giấy trải bàn khám dạng cuộn có đường xé (tờ 45 × 40 cm) | 200 tờ/cuộn | 1,800 |
| HC8308 khăn phủ (40 × 50 cm) | 200 | 1,000 |
| HU9301 tấm lót thấm hút dùng một lần (75 × 150 cm) | 5 | 200 |
| HC8301 ga trải giường, cỡ L (140 × 240 cm) | 10 | 120 |
| Khẩu trang cho người lớn GhealthCare | 50 | 2,000 |
| L8151 khăn lau khô ít xơ bụi (30 × 33 cm) | 100 | 1,600 |
Khi hai báo giá ghi số đơn vị mỗi thùng khác nhau, so sánh giá mỗi thùng là so sánh sai đối tượng. Trước tiên nên quy đổi sang giá mỗi đơn vị, sau đó sang chi phí cho mỗi lần sử dụng.
Ví dụ lập kế hoạch, với các số liệu giả định mà Quý khách nên thay bằng số liệu của chính cơ sở: một phòng khám có 120 lượt khám mỗi ngày trong 22 ngày làm việc sẽ có 2.640 lượt khám mỗi tháng. Một tờ HC8305 cỡ L cho mỗi lượt khám là 2.640 tờ, tức 2,64 thùng, nên đặt 3 thùng. Hai tờ L8151 cho mỗi lượt khám để lau bề mặt là 5.280 tờ, tức 3,3 thùng, nên đặt 4 thùng.
Giường chăm sóc và ghế nha khoa áp dụng cùng phương pháp với số liệu khác: xem cách ước tính số tấm lót thấm hút cho mỗi giường mỗi ngày, và danh sách kiểm tra vật tư dùng một lần cho ghế nha khoa để biết mỗi ghế dùng gì cho mỗi người bệnh.
Lãng phí đến từ đâu, và dạng đóng gói thay đổi điều đó như thế nào?
Lãng phí là khoản chi phí không bao giờ xuất hiện trên hóa đơn. Lãng phí đến từ ba nguồn: dạng sản phẩm, kích thước không phù hợp với công việc, và gói quá lớn so với căn phòng nơi gói được đặt.
Dạng cuộn, cuộn có đường xé hay gói tờ phẳng. Cuộn liền như HC7303 (55 cm × 100 m) cho phép nhân viên xé theo chiều dài bất kỳ, và việc rút quá nhiều là lãng phí. Cuộn có đường xé như HC7302 cố định mỗi tờ ở kích thước 45 × 40 cm. Tờ HC8305 đóng gói phẳng được lấy ra từng tờ một, phù hợp để phủ một phần mặt bàn. Dạng nào ít lãng phí nhất tùy thuộc vào diện tích mà mỗi lượt khám thực sự cần phủ; phương pháp tính được trình bày trong hướng dẫn về chi phí giấy trải bàn khám cho mỗi người bệnh, và các dạng sản phẩm được liệt kê trên trang giấy trải bàn khám dạng cuộn.
Kích thước không phù hợp với công việc. Dùng tờ lớn để phủ một vùng nhỏ biến phần diện tích thừa thành chi phí. Với một vùng cục bộ, khăn phủ như HC8308 (40 × 50 cm, mặt trên thấm hút và mặt dưới chống thấm nước) là đủ; tấm ga trải giường HC8301 nguyên khổ dành cho toàn bộ giường.
Gói quá lớn so với căn phòng. Nên chọn cỡ gói phù hợp với tốc độ sử dụng của từng phòng. Một gói 200 giấy trải bàn khám dạng tờ trong một phòng dùng 20 tờ mỗi ngày sẽ để mở nhiều ngày, khi đó các tờ có thể bị ướt, nhàu hoặc bẩn. Tấm lót thấm hút HU9301 được đóng 5 tấm mỗi gói, phù hợp để giữ vài tấm tại mỗi đầu giường.
Đơn vị đã mở và bỏ đi khi chưa dùng chỉ lộ ra khi kiểm tra đột xuất tại nơi sử dụng. Phiếu xuất kho ghi nhận lượng hàng rời khỏi kho, không phải lượng đã dùng.

Hết hàng và lưu kho thực sự tốn bao nhiêu?
Hết hàng gây tốn kém hơn giá trị của chính vật tư bị thiếu. Hàng thay thế thường đến từ nguồn khác với đơn giá cao hơn, kèm cước vận chuyển gấp, và đôi khi có kích thước hoặc cấu tạo không khớp với sản phẩm ban đầu. Nhân viên mất thời gian đi tìm hàng thay vì làm việc. Không khoản nào trong số này xuất hiện trên báo giá của nhà cung cấp ban đầu, vì vậy rất dễ bị đánh giá thấp.
Điểm đặt hàng lại xác định thời điểm cần đặt hàng trước khi hết hàng:
- Điểm đặt hàng lại = lượng dùng trung bình mỗi ngày × số ngày thực hiện đơn hàng (lead time) + tồn kho an toàn
- Dùng lead time mà từng nhà cung cấp báo cho từng vật tư, không dùng một lời hứa chung chung
- Xác định tồn kho an toàn theo mức biến động của lượng dùng hằng ngày và độ tin cậy của lead time
Giữ nhiều hàng tồn hơn là đánh đổi rủi ro hết hàng lấy diện tích và vốn nằm trên kệ. Các vật tư khác nhau rất nhiều về thời gian một thùng dùng được: một thùng khẩu trang chứa 2.000 chiếc, trong khi một thùng tấm lót thấm hút chứa 200 tấm. Nên lập kế hoạch diện tích kệ theo số ngày mỗi thùng đáp ứng, không theo số thùng.
Phần mềm quản lý tồn kho vật tư y tế có thể theo dõi mức tồn kho, nhưng vẫn cần số liệu sử dụng cơ sở cho từng vật tư. Đếm lượng sử dụng thực tế trong một tháng sẽ cho Quý khách số liệu cơ sở đó.

Đặt hàng, nhận hàng và tài liệu làm tăng chi phí như thế nào?
Mỗi nhà cung cấp đều thêm một đơn đặt hàng, một lần giao hàng cần tiếp nhận và một hóa đơn cần đối chiếu, mỗi lần Quý khách đặt hàng. Các chi phí hành chính này nên được đưa vào bảng chi phí thành một khoản riêng. Mua các vật tư liên quan từ một nguồn có thể cung cấp chúng cùng lúc giúp giảm số đơn hàng, số lần giao hàng và số hóa đơn mỗi tháng. Để cân nhắc yếu tố này so với các yếu tố khác, xem cách chọn nhà cung cấp vật tư y tế tiêu hao.
Nhận hàng cũng có chi phí riêng: kiểm tra kích thước, số đơn vị mỗi thùng và số lô của mỗi lần giao hàng. Lưu sẵn tài liệu thử nghiệm của từng SKU từ giai đoạn dùng thử giúp tiết kiệm thời gian về sau. Vật tư dùng một lần GhealthCare có kết quả thử nghiệm SGS về formaldehyde, kim loại nặng, E. coli và chất tăng trắng huỳnh quang có thể thôi nhiễm; báo cáo của từng SKU cụ thể được cung cấp khi có yêu cầu. Hệ thống chất lượng của Graminton dựa trên các nguyên tắc quản lý chất lượng ISO 13485 và ISO 9001; xem tiêu chuẩn chất lượng của chúng tôi. Vật tư dùng một lần nào được xếp là thiết bị y tế, và cần những tài liệu gì, khác nhau tùy thị trường, vì vậy nên kiểm tra các yêu cầu áp dụng cho cơ sở của Quý khách.
Graminton cung cấp vật tư y tế dùng một lần: giấy trải bàn khám, tấm phủ, ga trải giường, tấm lót thấm hút, khẩu trang và khăn lau. Graminton không cung cấp thiết bị y tế hay máy móc.
Nên so sánh báo giá theo tổng chi phí như thế nào?
So sánh báo giá theo tổng chi phí là xem xét nhiều hơn cột giá. Áp dụng cùng các bước kiểm tra cho từng vật tư trong danh sách rút gọn:
- So sánh những gì tương đương: cùng kích thước, cấu tạo và số đơn vị mỗi thùng.
- Quy đổi từng báo giá sang giá mỗi đơn vị, sau đó sang chi phí cho mỗi lần sử dụng.
- Ghi lại lead time được báo cho từng vật tư, vì lead time quyết định điểm đặt hàng lại.
- Kiểm tra những tài liệu thử nghiệm hiện có cho từng SKU.
- Dùng thử mẫu tại chính các phòng của cơ sở trong một tháng và đếm lượng sử dụng thực tế.
- Đặt hàng theo bội số nguyên thùng phù hợp với báo giá và điều kiện vận chuyển.
Trước khi yêu cầu báo giá, nên chuẩn bị các vật tư và quy cách đang dùng, lượng sử dụng hằng tháng hoặc số người bệnh và số giường mỗi ngày, cỡ gói mà từng phòng ưu tiên, tần suất giao hàng mong muốn và các tài liệu cần thiết. Bệnh viện mua hàng cho nhiều khoa có thể xem toàn bộ vật tư dùng một lần cho bệnh viện tại một nơi.
Câu hỏi thường gặp
Tổng chi phí sở hữu đối với vật tư y tế là gì?
Với vật tư dùng một lần, tổng chi phí sở hữu là giá mua cộng với chi phí sử dụng, lãng phí, lưu kho, hết hàng, đặt hàng và nhận hàng, và xử lý chất thải, được thể hiện thành chi phí cho mỗi lần sử dụng. Thiết bị còn có thêm chi phí bảo trì và khấu hao, không thuộc phạm vi bài hướng dẫn này.
Phòng khám có thể giảm chi phí vật tư y tế như thế nào mà không cần chuyển sang sản phẩm rẻ hơn?
Bắt đầu bằng việc đo lượng sử dụng và lãng phí. Chọn dạng sản phẩm và kích thước phù hợp với từng công việc, chọn cỡ gói phù hợp với tốc độ sử dụng của từng phòng, đặt điểm đặt hàng lại để tránh đơn hàng khẩn cấp, và gộp các vật tư liên quan vào ít đơn hàng hơn để giảm thời gian hành chính.
Mua vật tư y tế số lượng lớn có rẻ hơn không?
Giá mỗi đơn vị thường thấp hơn, nhưng hàng tồn số lượng lớn chiếm diện tích, giữ chân vốn và có thể bị hư hỏng sau khi mở gói. Nên quyết định số thùng cần đặt theo số ngày mà mỗi thùng đáp ứng.
Với cơ sở chăm sóc, sản phẩm dùng một lần hay sản phẩm giặt lại rẻ hơn?
Sản phẩm giặt lại chuyển chi phí sang khâu giặt ủi: nước, năng lượng, nhân công, lượng hàng dự phòng luân chuyển và chi phí thay mới. Sản phẩm dùng một lần dồn chi phí vào khâu mua hàng và chất thải. Nên đưa cả hai vào cùng một bảng chi phí trước khi quyết định; hướng dẫn về tấm lót thấm hút ở trên cho thấy các khoản chi phí được phân chia thế nào đối với việc bảo vệ giường.
Đang tính chi phí thực tế của vật tư dùng một lần? Vui lòng gửi cho chúng tôi các vật tư đang dùng, lượng sử dụng hằng tháng hoặc số người bệnh và số giường mỗi ngày, cùng cách từng phòng dự trữ. Chúng tôi sẽ phản hồi kèm mẫu để dùng thử, báo cáo SGS của các SKU trong danh sách rút gọn và giá theo thùng để Quý khách so sánh chi phí cho mỗi lần sử dụng.